Nederland aan de rand van een infrastructuurcrisis: brede coalitie roept politiek op tot actie

Een brede coalitie van publieke en private organisaties waarschuwt dat Nederland aan de rand van een infrastructuurcrisis staat. In een brief aan alle bewindspersonen roept de coalitie de fractievoorzitters op om infrastructuur bij de Algemene Politieke Beschouwingen en de behandeling van de Miljoenennota tot topprioriteit te maken. De oproep wordt ondersteund door onder meer de Mobiliteitsalliantie, Logistieke Alliantie, IPO, VNG, de vervoerregio’s, Bouwend Nederland, NLingenieurs, Cumela, Techniek Nederland en VNO-NCW/MKB-Nederland.

Volgens de organisaties is de infrastructuuropgave niet alleen een mobiliteitsvraagstuk. Goede infrastructuur vormt de basis voor woningbouw, economische ontwikkeling, defensie, nationale veiligheid en een goed functionerende samenleving. Daarom is dit geen opgave voor één ministerie, maar voor de politiek als geheel: de baten landen bij vrijwel alle beleidsterreinen, terwijl de kosten vooral drukken op de begroting van Infrastructuur en Waterstaat.

Tekorten lopen op tot tientallen miljarden euro’s

De omvang van de opgave is aanzienlijk. Volgens cijfers van het kabinet en de Algemene Rekenkamer bedraagt het tekort voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijkswaterstaat-netwerken tot en met 2038 circa 34,5 miljard euro. Voor het spoor loopt het tekort op tot ongeveer 20 miljard euro en voor ontwikkelprojecten tot circa 30 miljard euro.

"Achterstallig onderhoud leidt tot noodmaatregelen, hogere herstelkosten, vertragingen voor reizigers en goederenvervoer en risico’s voor de veiligheid en bereikbaarheid", zegt Marga de Jager, voorzitter van de Mobiliteitsalliantie. De maatschappelijke en economische schade van uitval van infrastructuur loopt daardoor steeds verder op.

Uitstel maakt het probleem groter

Tegelijkertijd laten berekeningen zien dat investeren rendeert: structureel onderhoud versterkt de economie, verhoogt de productiviteit en ondersteunt werkgelegenheid. Een afweging binnen een krimpend budget biedt volgens de organisaties onvoldoende soelaas. "Een afweegkader binnen een te klein budget bepaalt hooguit welke regio’s, projecten of sectoren als eerste vastlopen. De opgave is simpelweg te groot geworden. De koek moet groter", stelt Elisabeth Post, voorzitter van de Logistieke Alliantie.

De recente problemen rond de Merwedebrug maken duidelijk hoe kwetsbaar het systeem is geworden. Ongeveer tachtig bruggen, sluizen en andere kunstwerken kennen inmiddels gewichts- of doorvaartbeperkingen; meer dan honderd andere objecten staan onder verhoogd toezicht vanwege veiligheidsrisico’s. ProRail ziet zich genoodzaakt over te schakelen op een minimumscenario voor onderhoud, en ook provincies en gemeenten – samen verantwoordelijk voor circa 80 procent van de Nederlandse infrastructuur – kampen met oplopende opgaven zonder voldoende financiële dekking.

Oproep aan de politiek

De coalitie vraagt de fractievoorzitters om de infrastructurele opgave een centrale plaats te geven in de rijksbegroting, een langjarig nationaal investerings- en financieringsplan te ontwikkelen, de begrotings- en financieringssystematiek aan te passen en vast te houden aan eerder gemaakte afspraken.